Nu hulp nodig?

Bel 085 029 85 09

(lokaal tarief, 24/7)

Gebruik het formulier

(geheel vrijblijvend!)

Bloedluizen bestrijden 1: probleemomschrijving en -omvang

Door Harrie van Rooij

Volledig bestrijden van bloedluizen bij vogels is onmogelijk. We kunnen proberen het probleem beheersbaar te houden. Dit is het eerste van negen artikelen die tot doel hebben een inzicht te geven in de grootste vijand van de vogelhouder: de rode bloedluis.

In deze artikelenreeks wordt uitgebreid ingegaan op de biologie van de rode bloedluis, zoals uiterlijk en voortplanting. De conditionering van het kweekhok wordt besproken waaronder reiniging en desinfectering. Ook monitoring (hoeveel luizen hebben we) en de diverse bestrijdingsmethoden komen uitgebreid aan bod.

Explosieve groei van bloedluizen

Afgelopen kweekseizoen bleven maar weinig kwekers bespaard van de rode bloedluis, de zwarte luis en/of de Noordelijke kippenmijt. Niet alleen de vogelkweker, ook de duivenliefhebber en de hobbypluimveehouder worden door deze parasieten geteisterd. Maar vooral de professionele pluimveehouderij.
Bloedluizen vermeerderen zich zeer snel en hebben een lange overlevingstijd. Ze voor 100% vernietigen zal dan ook niet lukken. Ze zullen steeds terugkomen. Een paartje kan in gunstige omstandigheden voor een explosie zorgen.
In Nederland bestaat het rode bloedluisprobleem eigenlijk al sinds men kippen en vogels houdt. Speciaal in de zomer en in de winter op die plaatsen waar het ’s winters wordt verwarmd. Vooral de laatste jaren is het probleem steeds groter geworden. Ook de aanpassing, het resistent worden, aan de gebruikte bestrijdingsmiddelen is hier debet aan. Uit een enquête in 2005 blijkt dat in pluimveebedrijven de besmetting tussen de 82 % en 95 % ligt. Hierbij valt op dat er de laatste jaren sprake is van een explosieve groei.
In de professionele pluimveehouderij wordt er uitgegaan van een gemiddeld bezoek van 50.000 bloedluizen per nacht per kip. Hierbij gaat men uit van 15.000 bloedmaaltijden per nacht. Voor wat betreft de vogelliefhebberij kunnen we stellen dat er (bijna) geen hokken meer zijn die niet in meer of mindere mate met rode bloedluis te maken hebben. Ook wereldwijd is de rode bloedluis het meest verspreid bij pluimvee en vogels. Dus we kunnen gerust stellen dat het hier gaat om een wereldwijde besmetting.

Welke problemen veroorzaakt de bloedluis bij vogels?

  • Doordat de rode bloedluis met regelmaat bloed aftapt bij haar gastheer kan bloedarmoede ontstaan. Dit kan zelfs leiden tot sterfte. Vooral jonge vogeltjes in het nest zijn hier erg gevoelig voor. Leeggezogen en gestorven nestjongen!!!
  • Een hogere voedselopname (van belang in de professionele pluimveehouderij), een aanval op de immuniteit en zelfs uitval door ziekte (E-coli ?).
  • Irritatie en onrust bij onze volwassen broedende vogels.
  • De steeds aanwezige irritatie en zelfs huidirritatie bij de liefhebber.
  • Voor de professionele pluimveehouder is er sprake van een economisch probleem. Uitgaande van 30 miljoen kippen wordt deze schade in Nederland begroot op meer dan 11 miljoen Euro. Zijnde 3,5 miljoen voor bestrijding en 7,5 miljoen als directe schade.

Resistentie van rode bloedluizen tegen toegestane bestrijdingsmiddelen wordt probleem

Door de snelle aanwas van deze parasieten dreigt het probleem onbeheersbaar te worden. Door de Animal Sciences group van de Wageningen Universiteit wordt veel onderzoek hiernaar gedaan. Algemeen wordt erkend dat hét middel tegen rode bloedluis niet bestaat. Maar de vindingrijkheid van de bestrijders uit zich in een grote hoeveelheid middelen en methoden die de parasiet op zijn minst flink weten in te dammen en dus het probleem beheersbaar te maken.
Door diverse oorzaken is de bestrijding van de parasiet de laatste jaren steeds moeilijker geworden. Steeds meer chemische middelen werden verboden omdat ze bij nader inzien schadelijk bleken voor het milieu, de mens en het dier en zijn producten zoals bijvoorbeeld vlees en eieren. Daarnaast lijkt de rode bloedluis ook steeds meer resistentie op te bouwen tegen de verschillende chemische middelen.

De rode vogelmijt heeft een snelle levenscyclus

De rode bloedluis vermeerdert zich razendsnel. Elke zes dagen verdubbelt het aantal minimaal. Ook deze jongen zullen meteen weer binnen zes dagen voor nageslacht zorgen. Globaal betekent dit dat als we beginnen met 2 rode bloedluizen, een mannetje en een vrouwtje, er, onder voor hen gunstige omstandigheden, binnen zestig dagen ongeveer 16.500 aanwezig zullen zijn. Vraag u nu af hoeveel procent van deze rode bloedluizen u kunt zien in uw kooi en hoeveel procent u daarvan kunt raken bij het spuiten met een bestrijdingsmiddel! Dat zullen er niet echt veel zijn.

Niet één middel om bloedluizen te bestrijden

Over de bestrijding van de rode bloedluis in de vogelwereld is in de loop der jaren reeds veel geschreven, onder andere in de verschillende vogelblaadjes. Zoveel dat we eigenlijk door de bomen het bos niet meer zien. Vele middeltjes en methoden zouden voorhanden zijn. Ook chemische middelen die vaak niet meer toegelaten zijn, komen nog steeds veelvuldig aan de orde. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het gebruik van carbaryl. Meestal mogen deze middelen niet meer worden gebruikt omdat ze schadelijk zouden zijn voor mens en dier.
Verder zien we een aantal alternatieve middelen de revue passeren. Huis-, tuin- en keukenmiddeltjes, vaak lapmiddelen, die soms tijdelijk helpen. De ene zweert erbij dat ze werken terwijl anderen erom moeten lachen. Deze middeltjes doden de rode bloedluizen vaak niet definitief en de vermeerderingscyclus gaat gewoon door. Met deze middelen is het probleem meestal slechts gedurende korte tijd in de hand te houden. De werking en de werkzaamheid van deze middelen is echter nooit onderbouwd door wetenschappelijk onderzoek.
Een brede aanpak van het probleem zal daarom nodig zijn om het onder controle te krijgen. Ook moeten nieuwe methoden en middelen in de praktijk door de wetenschap worden onderzocht en pas daarna kunnen die geïntroduceerd worden.

De strijd tegen de rode bloedluis zullen we nooit winnen

Momenteel zijn er maar enkele middelen of methoden die een redelijk tot goed resultaat geven in de bestrijding van de rode bloedluizen. Voor de (verre) toekomst lijkt het ontwikkelen van natuurlijke vijanden een goede optie, maar dit staat nog in de kinderschoenen. Om de bestrijding van de rode bloedluis op een duurzame wijze te kunnen verwezenlijken moet een middel of een manier gevonden worden die alleen deze bloedluizen treft en veilig is voor andere levensvormen (mens, vogels, zoogdieren). Deze bestrijding moet zodanig van aard zijn dat geen resistentie kan optreden en dat er geen schade aan het milieu optreedt. Ter voorbereiding hierop is een gedegen kennis noodzakelijk van de rode bloedluis zelf. Hierop zullen we het volgende deel van deze serie nader ingaan. (link naar volgende artikel)

Naar overzichtspagina Artikelenreeks Bloedluizen bestrijden

Bloedluizen zijn feitelijk geen luizen maar bloedmijten (Dermanyssus gallinae), maar in de volksmond noemen we ze bloedluizen.

e-mailadres hjvanrooij@onsbrabantnet.nl
telefoon 003140-2018124 voor nadere inlichtingen en om het boek Bloedluis en andere ectoparasieten te bestellen.

Meer over de professionele ongediertebestrijder


© 2015 Kijk Op Ongedierte